Maatschappelijke relevantie

Wat is maatschappelijke relevantie

Erfgoed in de 21e eeuw is erfgoed dat midden in de samenleving staat. Enerzijds wordt de sector verrijkt met maatschappelijke thema’s als identiteit en burgerschap, globalisering, duurzaamheid en zakelijkheid. Steeds meer wordt erfgoed ingezet als maatschappelijk bindmiddel om de betrokkenheid van burgers in de maatschappij te vergroten. Anderzijds heeft het beheer en behoud van erfgoed ten behoeve van de samenleving ook weer de volle aandacht. In beide gevallen gaat het om de legitimatie van erfgoed in de maatschappij.

Erfgoed Nederland richt zich met het thema maatschappelijke relevantie op het democratiseringsproces dat erfgoedorganisaties doormaken. Ze zijn op zoek naar een nieuw podium om de eigen organisatie te rechtvaardigen in de maatschappij. Zijn de erfgoedorganisaties voldoende toegerust voor deze vernieuwingsslag? Met andere woorden: op welke wijze kunnen organisaties zich sterk maken op het gebied van maatschappelijke relevantie?

Erfgoed Nederland onderscheidt een aantal factoren

• Participatie
  Een erfgoedorganisatie is niet alleen een zender, maar ook een ontvanger van signalen uit de maatschappij. Participatie werkt twee kanten op: de erfgoedorganisatie moet de burger gelegenheid geven een bijdrage te leveren aan de erfgoedorganisatie, en die erfgoedorganisatie moet tegelijkertijd ook die burger iets te bieden hebben. Onze veranderende samenleving brengt een nieuwe cultuur met zich mee die een plaats zou moeten krijgen in een erfgoedorganisatie zonder dat deze de eigen identiteit loslaat.

• Kennisbron
  Een erfgoedorganisatie biedt een vrijwillige leeromgeving voor mensen om kennis op te doen. Een instelling heeft de verantwoordelijkheid om historische kennis aan te bieden zodat het historisch besef in de maatschappij gestimuleerd wordt. Leren stopt niet bij de formele scholing. Iedereen leert op eigen wijze, op eigen interesse, in eigen tempo, in eigen sociale samenstelling en op eigen verkozen tijdstip en daar zou een erfgoedorganisatie op moeten inspringen.

• Samenwerkingsverbanden
  Erfgoedorganisaties staan voor een interessante opgave waarin zij zich actief verhouden ten opzichte van de maatschappij. Dat betekent nieuwe samenwerkingsverbanden aangaan met bijvoorbeeld bibliotheken, onderwijsinstellingen, welzijnsorganisaties, partijen in de ruimtelijke ordening, het bedrijfsleven en particulieren. Deze kruisbestuiving levert andere expertise op. Het investeren in een sterke lokale infrastructuur op het gebied van erfgoed draagt bij aan een vitale economie. Het levert geld op door de aantrekkingskracht op toerisme, genereert banen en draagt bij aan een aantrekkelijk vestigingsklimaat.

Wat willen we als Erfgoed Nederland met dit thema bereiken?

Erfgoed Nederland wil medewerkers en directeuren van erfgoedorganisaties ondersteunen in het beargumenteren van de relevantie van de eigen organisatie. Daarmee kunnen erfgoedorganisaties hun bestaansrecht legitimeren en hun maatschappelijke boodschap actief uitdragen. Deze mentaliteitsverandering biedt mogelijkheden en kansen om de betekenis van erfgoed in de samenleving te versterken.

Hoe gaan we dat doen?

De uitkomsten van diverse projecten leveren instrumenten op waarmee een organisatie zijn maatschappelijke relevantie kan legitimeren. Tot nu toe zijn de volgende projecten uitgezet of in voorbereiding.

• Maatschappelijke stage in de erfgoedsector
  Met de maatschappelijke stage wil Erfgoed Nederland de belangstelling onder jongeren voor erfgoed stimuleren buiten de strikte schoolsetting en omgekeerd de erfgoedinstellingen in contact brengen met jongeren als inspirerende 'medewerkers'. Deze jongeren kunnen instellingen helpen bij de ideevorming om de instelling een volwaardige maatschappelijke plek te geven in de 21e eeuw. Verduurzaming van de maatschappelijke stages in een erfgoedorganisaties in relatie tot vrijwilligerswerk vormt een belangrijk onderdeel. Meer informatie

• Maatschappelijk Verantwoord Ondernemen (MVO)
  Terwijl Maatschappelijk Verantwoord Ondernemen (MVO) een relevant hedendaags maatschappelijk vraagstuk is, heeft het in de culturele sector nog niet overal voet aan de grond gekregen. Toch staat bij veel erfgoedinstellingen MVO centraal, zonder dat voldoende te beseffen en/of expliciet te maken. Met dit project wordt getracht erfgoedinstellingen te ondersteunen bij het preciseren van hun maatschappelijke rol. Tevens wil Erfgoed Nederland met dit project de lokale infrastructuur verstevigen door de samenwerking te stimuleren tussen erfgoedorganisaties en bedrijven. Voor de erfgoedsector levert dit nieuwe expertise op en bedrijven kunnen door middel van hun eigen MVO beleid hun maatschappelijke gezicht tonen. Meer informatie

• Regionale discussiebijeenkomsten
  Erfgoed Nederland gaat in samenwerking met OPEN regionale discussiebijeenkomsten organiseren om het erfgoed te verbinden met actuele thema's uit de politiek en het publieke debat in de regio/provincie. Het doel is visievorming op provinciaal niveau en het bewustzijn stimuleren van de potentie van het erfgoedbeleid.

• BNG Erfgoedprijs
  Om gemeenten in Nederland te stimuleren om cultuurhistorie in brede zin te gebruiken als onderlegger van lokaal beleid, wordt in 2011 voor de tweede keer een prijs uitgereikt aan De beste Erfgoedgemeente van Nederland. Deze BNG Erfgoedprijs is in het leven geroepen door de partners verenigd in het Erfgoedplatform van de Vereniging Kunsten ’92. Erfgoed Nederland is een van de partners van het Platform. Meer informatie

• Programma Odyssee
  Met het programma Odyssee stimuleren NWO en Erfgoed Nederland het toegankelijk maken van belangrijke opgravingen uit het verleden, die niet bestudeerd en beschreven zijn. 32 Teams van onderzoekers werken of werkten inmiddels aan 'Odysseeprojecten'. Zie: www.erfgoednederland.nl/odyssee Elk team heeft zich verbonden met het ontwikkelen van publieksuitingen bij hun project. Tinker Imagineers ondersteunt enkele projecten op het gebied van communicatie-uitingen waarin de maatschappelijke meerwaarde van archeologie als centrale boodschap wordt neergezet. Meer informatie

Contactpersoon

Floriëlle Ruepert, projectleider Maatschappelijke relevantie, 06 - 42622526.

Floriëlle Ruepert studeerde Historische letterkunde aan de Universiteit van Amsterdam waarna ze de postdoctorale lerarenopleiding heeft gedaan voor het vak Nederlands. Ze heeft een aantal jaren les gegeven in het voortgezet onderwijs. Bij Erfgoed Actueel was ze verantwoordelijk voor het opzetten van netwerken tussen erfgoedorganisaties en scholen. Bij Erfgoed Nederland is ze begonnen als projectleider Educatie. Floriëlle vindt het interessant om de wereld buiten het erfgoed te verbinden met het erfgoed en vice versa.