Erfgoed en Cultuurparticipatie 2010

Erfgoedbreed werken betekent voor mij: werken aan die thema's die alle sectoren van het erfgoed raken. Ik denk dan aan grote maatschappelijke ontwikkelingen zoals digitalisering, vergrijzing, migratie. Dat zijn onderwerpen die grote invloed hebben op het functioneren van erfgoedinstellingen, op hun collectiebeleid, hun presentatiebeleid, hun personeelssamenstelling en hun publiek. Daarnaast vind ik het een uitdaging om mensen over de grenzen van hun eigen sector heen te laten kijken. Dat is makkelijker gezegd dan gedaan, want het Nederlandse cultuurstelsel stimuleert verandering en netwerkvorming niet of nauwelijks.

Kun je de belangrijkste ontwikkelingen op jouw vakgebied in 2010 schetsen en vertellen hoe je programmalijn daarop inspeelde?

De belangrijkste ontwikkeling op mijn vakgebied is denk ik de toenemende aandacht voor de maatschappelijke relevantie van erfgoedinstellingen en de daarmee gepaard gaande vraag om prestatie-indicatoren. Wij hebben in 2010 door een masterstudente, Marloes Bolink, onderzoek laten doen naar het debat over maatschappelijke relevantie zoals dat door de erfgoedsector zelf gevoerd wordt. Dat heeft onder andere geleid tot een publicatie in Erfgoed Nederland Magazine.

Kun je de voornaamste resultaten noemen die je programmalijn in 2010 bewerkstelligde?

We hebben onze stimuleringsprogramma's rondom toepassing en bewustwording van ICT in de archief- en museumsector afgerond. Dat is gepaard gegaan met het verschijnen van twee publicaties over de invloed van de digitaliserende samenleving op het erfgoed: Musea in transitie en Archieven in transitie. De database culturele diversiteit is aan het begin van het jaar geactualiseerd. We hebben meegewerkt aan de opdracht van OCW aan de cultuurfondsen en sectorinstituten om een code culturele diversiteit te schrijven.
We hebben aandacht gegeven aan het thema Erfgoed en Zorg door het organiseren van een studiedag in samenwerking met OPEN over de kansen die het thema biedt voor het erfgoed. Daarnaast is een studente van de Universiteit van Antwerpen, Mareike Seitz, afgestudeerd op het managementvraagstuk: Wat moet Erfgoed Nederland met dit onderwerp. De uitkomst was een heel andere dan ik verwachtte, haar advies is om het onderwerp te integreren in de lopende activiteiten en er geen apart programma voor op te starten.
Samen met de Stichting DEN organiseerden we weer de Digitaal Erfgoedconferentie in de Doelen in Rotterdam, thema was dit maal educatie en kennisoverdracht.

Waar ben je trots op?

De publicatie Archieven in Transitie, die een heel heldere analyse is geworden van de veranderingen die de archiefsector doormaakt en zich laat lezen als een innovatieagenda.

Kun je een opmerkelijk samenwerkingsverband uit 2010 noemen?

Ja, wat als een totale verrassing kwam, was een uitnodiging om in Sao Paolo te spreken op een digitaliseringsconferentie en naderhand aan de Universiteit van Pernambuco (Recife). Onze gastheren waren geïnspireerd geraakt door de DISH-confererentie die we in 2009 georganiseerd hadden. Ik heb daar samen met mijn collega Anne Vroegop vier presentaties gegeven. Het was zeer interessant om te zien dat de problemen in Brazilië niet anders zijn dan bij ons, maar dat ze wel om een heel andere aanpak vragen als je ze succesvol wil oplossen. Nog tijdens ons verblijf zijn we met de universiteit aan de slag gegaan om een DISH-Brazil te organiseren. Het ziet er nu naar uit dat die in september 2011 in Recife gaat plaats vinden.

Wat mogen we van je programma verwachten de komende tijd?

E-cultuur blijft een van de thema's voor 2011-2012. De conferentie DISH (Digital Strategies for Heritage) 2011 is een van de belangrijkste activiteiten. De programmering is georganiseerd rondom vier grote cultuurthema's: heritage as business (cultureel ondernemerschap en businessmodellering); crowdsourcing (managen van kennis en collecties); institutions in transition (veranderende rollen voor erfgoedinstellingen als gevolg van de digitaliserende maatschappij); policy meets strategy (kansen voor Europese samenwerking, de invloed van overheidsbeleid op de instellingsstrategie).
We organiseren in 2011 daarnaast een studiereis naar een e-cultuurconferentie in het buitenland voor directeuren van erfgoedinstellingen en creatieve bedrijven. Wat de reis bijzonder maakt is een randprogramma, waarin we bezoeken afleggen aan een aantal innovatieve erfgoedinstellingen. We gaan die reis organiseren in samenwerking met het Virtueel Platform en de Stichting DEN.
Er verschijnt in 2011 een Engelstalige essay-bundel over de vier thema's van DISH, enkele maanden voor de conferentie DISH2011.
We organiseren een promotiecampagne die er op gericht is om meer Nederlandse instellingen deel te laten nemen aan Europeana. Dat moet resulteren in ten minste een verdubbeling van de Nederlandse content in Europeana en in gevarieerder content. Daarvoor bouwen we ook samen met het Nederlands Instituut voor Beeld en Geluid, Stichting DEN, de RCE en de Koninklijke Bibliotheek aan een digitale infrastructuur die dat mogelijk maakt. Een advies aan Europeana over de manier waarop Europeana kan bijdragen aan een sterkere relatie tussen online bezoekers en erfgoedinstellingen. Het advies wordt geschreven door een internationale werkgroep die door ons wordt voorgezeten. Verder nemen we deel aan het Europese project Carare, dat zich richt op de ontsluiting van architectonisch en archeologisch erfgoed in Europeana.