Odyssee
Tegenwoordig geldt voor archeologisch onderzoek een publicatieplicht die per wet is geregeld: het zogenaamde Verdrag van Malta. Deze plicht bestond in de vorige eeuw echter niet. Men denkt dat van de 7500 à 8000 opgravingen die in de vorige eeuw zijn verricht, meer dan de helft nooit in detail is uitgewerkt. Dat is een ernstig probleem, zowel voor de wetenschap als voor de belastingbetaler die doorgaans de kosten voor opgravingen heeft moeten dragen.
Achterstand uitwerken onderzoek
Doordat er veel opgravingen niet zijn uitgewerkt, zijn archeologische depots in Nederland overvol en weten we doorgaans niet wat zich in die depots bevindt. Dit maakt het lastig om een goede selectie van het materiaal te maken. Hoe bepalen we wat bewaard moet worden als we niet weten wat het belang van het materiaal is?
Vrijwel alle instellingen die in het verleden opgravingen hebben verricht, hebben een achterstand wat betreft het uitwerken van dat archeologisch onderzoek. Echter, de helft van de achterstand bevindt zich bij de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed (voorheen de RACM, daarvoor ROB). De rijksoverheid, en dus de belastingbetaler, heeft daarmee een plicht een deel van de kosten van de uitwerking te dragen.
Programma Odyssee
In 2007 heeft Erfgoed Nederland daarom samen met NWO Geesteswetenschappen een projectvoorstel ingediend bij het Ministerie van OCW voor de selectie en uitwerking van een eerste groep van oud archeologisch onderzoek. Dit heeft geleid tot het opzetten van het Odyssee-programma. In het kader van Odyssee zijn in 2009 en 2010 inmiddels achtentwintig kleine en vier grote projecten van subsidies voorzien.