Project 27. Tiel rond 1000
Volledige titel
Tiel rond 1000: analyse van enkele oude opgravingen
Aanvragers
Hoofdaanvragers: Dr. A.A.A. Verhoeven (Universiteit van Amsterdam); Overige aanvragers: Drs. J.W.O. Oudhof
Omschrijving kort
Met dit project beogen wij een viertal opgravingen uit te werken die licht werpen op de oudste geschiedenis van Tiel, de 10de tot 12de eeuw. Het betreft opgravingen uit de pre-Malta periode die het beeld van Tiel in belangrijke mate hebben bepaald, maar waarvan de analyse nooit is afgerond. De gemeente Tiel beoogt in samenwerking met de Universiteit van Amsterdam (UvA) en Buro de Brug bv het ontsluiten van dit oude onderzoek.
Omschrijving lang
Tiel is met enkele andere plaatsen te rekenen tot de oudste groep van echte steden in Nederland. Samen met Deventer is Tiel een van de opvolgers van het oude Dorestad, dat aan het einde van de 9de eeuw zijn rol als handelsplaats verloren had. Een van de centrale vragen in het huidige onderzoek betreft de motor achter de vroege stadsontwikkeling. In de benadering van vroege steden is een zekere kanteling van inzichten te bespeuren. In het oudere onderzoek werd vooral de lange afstandshandel als drijfveer van de ontwikkeling gezien, waarbij steden fungeerden als knooppunten in internationale handelsnetwerken. Recenter onderzoek legt de nadruk meer op regionale ontwikkelingen als motor achter de vroege stadsontwikkeling en geeft de stad daarmee meer een rol als verzorger voor het rurale achterland.
Nieuw onderzoek moet de verschillende perspectieven integreren. Dat kan natuurlijk niet zonder een adequaat inzicht in de ontwikkelingen in de vroege steden zelf. In Tiel is in het verleden veel onderzoek verricht door de toenmalige Rijksdienst voor het Oudheidkundig bodemonderzoek (ROB, nu RCE). Een opgraving is door een bedrijf in het pre-Malta tijdperk uitgevoerd. Helaas heeft geen enkel onderzoek geleid tot een volledige rapportage. Van een aantal opgravingen zijn met name beerputten uit de late Middeleeuwen en Nieuwe tijd geanalyseerd, maar een verslag over de oudste periodes ontbreekt. Enkele informatiebladen geven slechts een toelichting op de opgravingen, een presentatie naar een nationaal of internationaal publiek volledig.
Deze aanvraag concentreert zich juist op die oudere periodes, de bloeitijd van Tiel, de 10de tot 12de eeuw. Omdat binnen het kader van deze Odyssee het niet mogelijk is al het oude onderzoek volledig uit te werken, hebben wij een aantal opgravingen geselecteerd. Dit zijn:
1. Achterweg
2. Tol Noord
3. Agnietenstraat
4. Koninginnestraat
Doel is een beschrijving van de sporen en vondsten uit de periode 900-1200 op deze locaties en vervolgens deze gegevens integreren met reeds beschikbare gegevens uit de binnenstad van Tiel en het omliggende platteland, teneinde tot synthetiserende uitspraken te komen over de handelsfunctie van Tiel in de Volle Middeleeuwen en de invloed op de omliggende rurale regio. Om dit te realiseren zullen de basisrapportages van deze vier opgravingen worden vergeleken met de reeds beschikbare publicaties over verschillende opgravingen in de Tielse binnenstad (w.o. het Bleekveld, de Koornmarkt, de St. Maartenskerk en Zandwijk) en het regionale buitengebied (Malburg en Stenen Kamer).
