Project 22. Grafvelden uit de Merovingische periode
Volledige titel
The anastasis of the Merovingian Netherlands.
Aanvragers
Hoofdaanvrager: Prof. dr. F.C.W.J. Theuws (Universiteit van Amsterdam)
Omschrijving kort
De vroege middeleeuwen is een periode waar we relatief weinig van weten. Het doel van dit onderzoek is het publiceren van de opgravingsgevens van een belangrijke selectie van grafvelden uit de zogenaamde Merovingische periode. Hiermee wordt de basis gelegd voor verdere studie naar vroegmiddeleeuwse grafvelden.
Omschrijving lang
Over de Merovingische periode in Nederland, de vroege middeleeuwen, is naar verhouding weinig bekend. Sinds de jaren vijftig zijn verschillende Merovingische grafvelden opgegraven, maar slechts weinig hiervan zijn ooit professioneel uitgewerkt en gepubliceerd. Het primaire doel van dit onderzoek is daarom het publiceren (ontsluiten) van een selectie aan Merovingische grafvelden (totaal ongeveer 1300 graven), om daarmee een ‘wederopstanding’ (anastasis) in wetenschappelijke interesse naar de vroege middeleeuwen in Nederland te bewerkstellingen. In het kader van dit project wordt een elektronische database opgesteld die gekoppeld wordt aan een GIS (Geographical Information System), waardoor grafvelden en graven direct in hun landschappelijke context kunnen worden geplaatst.
Het uitgangspunt van de onderzoekers is graven te zien als een integraal onderdeel van een maatschappij dat gerelateerd is aan sociaal-politieke structuren, normen en waarden, en godsdienst. Naast het opzetten van een database zal men daarom ook vier kleinere deelstudies en één groter onderzoek uitgevoerd. De vier kleinere onderzoeken richten zich op de keuzes die men mogelijk maakte bij het selecteren van een locatie voor een grafveld, op verschillen tussen mannen en vrouwen in het grafritueel, op wat er gebeurt na de begrafenis (waaronder grafroverij), en op de sociale en culturele achtergronden van de doden. Het grotere onderzoek richt zich op de vraag wat de betekenis kan zijn wat betreft verschillen in grafstructuren.
De noodzaak van grondigere kennis betreffende Merovingische grafvelden wordt expliciet vermeld in de NOaA (Nationale Onderzoeksagenda Archeologie). Beleidsmatig is het opzetten van een database belangrijk voor toekomstig onderzoek en kennis betreffende de locatie van Merovingische grafvelden. Daarnaast kan het analyseren van onder andere de plaats van de grafvelden in het landschap gebruikt worden door gemeenten in het maken van verwachtingskaarten en modellen.
Naast de database zullen de onderzoekers ook een aantal publicaties (monografieën en/of artikelen) publiceren betreffende bepaalde grafvelden of groepen grafvelden. De verwachting is dat sommige boeken niet alleen interessant zullen zijn voor academici, maar ook voor het algemene publiek. Daarnaast wil men een internationaal netwerk opzetten voor onderzoekers die zich met de Merovingische periode bezighouden. Tenslotte is het de bedoeling om in samenwerking met eerst de gemeente Maastricht en vervolgens het Allard Pierson Museum in Amsterdam een tentoonstelling op te zetten.
