Project 20. Roman Aardenburg
Volledige titel
Roman Aardenburg: castellum or fortified town?
Aanvragers
Hoofdaanvrager: Drs. R.M. van Dierendonck (Stichting Cultureel Erfgoed Zeeland); Overige aanvragers: Dr. W. de Clercq, Drs. M. Geerts, Drs. T. Hazenberg (Hazenberg Archeologie)
Omschrijving kort
De Romeinse nederzetting van Aardenburg (provincie Zeeland) is nauwgezet opgegraven tussen 1955 en 1988. De overblijfselen en vondsten van deze grootschalige opgravingen herbergen een enorm potentieel waarmee onze kennis van de Romeinse kustbewoning en kustverdediging van de late tweede eeuw en derde eeuw n. Chr. Kan worden vergroot. Jammer genoeg is er tot nu toe geen onderzoek uitgevoerd om de opgravinggegevens volledig te integreren en deze in een regionale, internationale en historische context te plaatsen. Uit recente opgravingen in Vlaanderen, Noord Frankrijk en het Verenigd Koninkrijk blijkt duidelijk dat de Romeinen gedurende de tweede en derde eeuw n. Chr. een belangrijke kustverdediging aanlegde rondom de Noordzee kust. De kennis van deze kustverdediging op Nederlands grondgebied is pover. De kwaliteit van de gegevens van Aardenburg is echter uitstekend, zodat enorme vooruitgang kan worden geboekt qua begrip en kennis van deze “kust Limes”, niet alleen binnen de Nederlandse context, maar ook op internationale niveau. Het doel van dit onderzoeksproject is inzicht te verkrijgen in de aard en de chronologie van deze veronderstelde militaire site aan de hand van een kritische evaluatie en onderzoek van de opgravinggegevens en de context van de specifieke materiële cultuur.
Het onderzoek zal resulteren in publicaties voor de (internationale) wetenschappelijke wereld en het algemene publiek. Bovendien probeert het project de basis te leggen voor verder academisch onderzoek van de sociaaleconomische relaties van de Romeinse nederzetting Aardenburg binnen de regionale en interregionale handelsnetwerken.
Omschrijving aanvulling
Sinds de ontdekking van Romeins Aardenburg in 1955 waren de opgravingen er op gericht om het karakter van de Romeinse nederzetting vast te stellen; was Aardenburg een civiele nederzetting, een vestingstad of een fort (castellum)? Vanaf 1976 suggereren de opgravingsgegevens vrij sterk het laatste. Als Aardenburg inderdaad een castellum is, dan is dit het enige nieuw gestichte fort van de tweede eeuw n. Chr. in Nederland waarvan een groot areaal is opgegraven. Omdat een goede analyse en publicatie ontbreken is het karakter van de nederzetting nog steeds omstreden. In het verleden was het onderzoek eenzijdig gericht op de opgraving en het verwerken van een beperkte groep van Romeinse vondsten en sporen van de nederzetting zelf.
Sinds de laatste grote opgraving in Aardenburg – in 1988 – is de kennis van het Nederlandse, Vlaamse en Franse kustgebied en van de zuidelijke Noordzee regio enorm toegenomen. De universiteit van Gent en het VIOE (Vlaams Instituut voor Onroerend Erfgoed) hebben belangrijke militaire vindplaatsen zoals Maldegem-Vake (B), Oudenburg (B) en Boulogne (F) onderzocht, alsmede talrijke rurale vindplaatsen van het omliggende achterland. Een ander doel van dit onderzoek is derhalve om de oude resultaten van Aardenburg in het huidige onderzoeksraamwerk in te passen.
De interpretatie van het nederzettingskarakter is nog steeds noodzakelijk, maar het beginpunt van dit project is een degelijke ruimtelijke analyse van de opgravingstekeningen met grondsporen in combinatie met de analyse van terra sigillata aardewerk en muntvondsten. Deze vondstcategorieën zijn al ontsloten en hoeven alleen maar aan de huidige wetenschappelijke stand van zaken te worden aangepast. De ruimtelijke analyse van grondsporen zorgt voor een goed gedocumenteerde en betrouwbare selectie van de ruimtelijke structuren en vondstcomplexen voor verder onderzoek, waarbij irrelevante vondstcomplexen worden uitgesloten. Door gebruik te maken van een contextuele methode is het mogelijk om het karakter van de nederzetting te begrijpen, haar natuurlijke omgeving en haar plaats in de tijd, alsmede de intra-site relaties binnn het opgegraven areaal.
Zie ook:
