Project 15. De vicus Valkenburg (ZH) - De Woerd
Volledige titel
Valkenburg (ZH), De Woerd: Romeinse vicushuizen, boerderijen en andere gebouwplattegronden direct langs de limes-weg in Praetorium Agrippinae.
Aanvragers
Hoofdaanvrager: Dr. W.K. Vos (Hazenberg archeologie); overige aanvragers: Dr. B. Voormolen (beleidsmedewerker gemeente Katwijk)
Omschrijving kort
Op het terrein ‘De Woerd’ in Valkenburg zijn de resten gevonden van een Romeinse militaire vicus, een klein (handels)stadje dat in dit geval ontstond in de buurt van een Romeins fort (castellum). De resten zijn in de jaren zeventig en tachtig opgegraven, maar niet eerder volledig uitgewerkt.
Omschrijving lang
Op ongeveer 1 km van het centrum van Valkenburg, op het terrein ‘De Woerd’, zijn de resten van een Romeinse vicus gevonden. Een vicus is een klein plaatsje dat vooral als handelscentrum diende en vaak, zoals hier, zich ontwikkelde in de buurt van een Romeins fort (castellum). Deze plaats is de enige in Nederland waar we beschikken over complete en gevarieerde plattegronden van een militaire vicus. Het zijn ongeveer dertig plattegronden van onder andere woonhuizen, taveernes, kelders, boerderijen, en bijgebouwen. Deze plattegronden zijn, in vergelijking met plattegronden uit andere Romeinse vici in Nederland, buitengewoon goed geconserveerd.
De opgravingen in de jaren zeventig waren in grote haast uitgevoerd en zijn nooit volledig uitgewerkt. Het doel van dit onderzoek is de beschikbare Romeinse gebouwenplattegronden van ‘De Woerd’ te digitaliseren en daarna te publiceren, waarbij de verschillende typen gebouwen worden geïdentificeerd en gedateerd. Daarnaast kijken de onderzoekers ook naar verbanden tussen de vicus in Valkenburg en het nabijgelegen fort (centrum van Valkenburg), andere militaire en civiele bebouwing en grafveld (Marktveld/Veldzicht), en het mogelijke havencomplex bij ‘De Woerd’. Op die manier hopen de onderzoekers een ‘blauwdruk’ te maken waardoor andere archeologen bij andere vici langs het Nederlandse deel van de Romeinse rijksgrens (limes) gemakkelijker resten van gebouwen, alsook de inrichting van een vicus als geheel, kunnen interpreteren.
Beleidsmatig past het onderzoek binnen de NOaA (Nationale Onderzoeksagenda Archeologie) en de POA (Provinciale Onderzoeksagenda) van de provincie Zuid-Holland. In de NOaA over de limes wordt ‘De Woerd’ zelfs specifiek genoemd als sleutelvindplaats voor een beter begrip betreffende militaire vici in Nederland. Een GOA (Gemeentelijke Onderzoeksagenda) voor de gemeente Katwijk, waar Valkenburg onder valt, is in voorbereiding. Uitwerking van de gegevens van ‘De Woerd’ is belangrijk, omdat de resultaten bepalend kunnen zijn voor ontwikkelingen binnen de afdeling Ruimtelijke Ordening van de gemeente. Om goede archeologische selectiebesluiten te kunnen nemen bij nieuwbouwprojecten is grondige kennis van de reeds bekende archeologie van groot belang.
Op een later te organiseren symposium over (militaire) vici zullen twee publicaties worden gepresenteerd, waarvan er één populairwetenschappelijk zal zijn. Daarnaast zal er op ‘De Woerd’ een informatiepaneel worden geplaatst met verdere informatie over de plek. Dit zal één van vier panelen zijn die in de gemeente Katwijk zullen worden geplaatst in het kader van ‘buitencommunicatie De Limes’.
