Project 13. Het Vroeg-Romeinse havenfort Velsen 2
Volledige titel
Het Vroeg-Romeinse havenfort Velsen 2 (Noord-Holland): een integrale analyse van landschap, sporen, en vondsten.
Aanvragers
Hoofdaanvrager: Prof. dr. A.V.A.J. Bosman (Past2Present-ArcheoLogic); overige aanvragers: Drs. W. Bosman (gemeente Velsen), Drs. ing. R. van Eerden (provincie Noord-Holland)
Omschrijving kort
Bij Velsen bevonden zich twee vroeg-Romeinse forten, waarvan Velsen 2 het slechtst bekend is. Dit komt ten dele omdat Velsen 2 slechts gedeeltelijk is opgegraven. Desalniettemin is er voldoende materiaal beschikbaar voor het opstellen van een hoognodige synthese die op verschillende vragen een antwoord kan geven.
Omschrijving lang
Nabij Velsen zijn de resten van maar liefst twee forten uit de vroeg-Romeinse tijd ontdekt. Hiervan is Velsen 2 het eerst ontdekt en tegelijkertijd het slechtst bekend. Van Velsen 2 is namelijk, in tegenstelling tot het fort en havencomplex van Velsen 1, maar een klein deel opgegraven. Desalniettemin is er voldoende materiaal voorhanden om een synthese van de opgravingsresultaten te schrijven. Vooral gezien het internationale belang van Velsen voor een beter begrip van de Romeinse grensgebieden is publicatie van de onderzoeksgegevens een noodzaak.
Wat betreft beide forten is er discussie betreffende hun functie, hun bewoners, hun onderlinge verhouding en, daarmee samenhangend, hun respectievelijke datering. Over het algemeen wordt gedacht dat het fort te Velsen 2 van later datum is, gesticht na de Friese opstand van 28 n. Chr. Daarnaast kan het een rol hebben gespeeld in de Romeinse campagne naar Britannië. Doorgaans wordt aangenomen dat het fort in 48 n. Chr. is verlaten, gelijktijdig met de campagne van Corbulo in Germanië. Harde bewijzen zijn hier echter niet voor gevonden en er is voldoende ruimte voor herevalueren.
Beleidsmatig gezien wordt Velsen 2 expliciet genoemd in de NOaA (Nationale Onderzoeksagenda Archeologie); de kennislacune is onderkend. De plaats zelf is sinds 2003 een rijksbeschermd archeologisch monument. Het provinciaal belang van Velsen 2 is onderkend in de cultuurnota. Daarnaast sluit het onderzoek aan op het Oogst van Malta-programma A sustainable frontier? The establishment of the Roman frontier in the Rhine delta, dat zich richt op het westelijke deel van de limes waartoe, naar de mening van de onderzoeker, Velsen 2 gerekend moet worden.
Analoge gegevens uit de opgravingen van 1945 tot en met 1997 moeten worden gedigitaliseerd en ontsloten. Vervolgens zullen de resultaten van dit onderzoek in meerdere talen (Engels, Duits, en Nederlands) worden gepubliceerd, waaronder een ouder, nog niet eerder gepubliceerd proefschrift. Daarmee zijn de resultaten direct beschikbaar voor verder onderzoek. Voor het brede publiek zal de reeds bestaande website over Romeinse Velsen verder worden uitgebreid. Daarnaast zullen de resultaten ook gekopped worden aan publieksactiviteiten die voor Velsen 1 worden georganiseerd, zoals een tentoonstelling in het Rijksmuseum voor Oudheden te Leiden.
