Lissabon Verdrag per 1 december in werking getreden
02-12-2009
Het heeft even geduurd maar op 1 december 2009 is het Lissabon Verdrag in werking getreden. Controversiële onderwerpen als een gezamenlijk EU beleid voor het klimaat, energiemarkt, defensie en buitenland beleid zullen weer op de Europese agenda komen te staan. Daarnaast heeft de ontwikkeling van een Europees sociaal beleid prioriteit. Het Verdrag van Lissabon garandeert en versterkt de vier vrijheden (van personen, goederen, diensten en kapitaal) en de politieke, economische en sociale vrijheid van de Europese burger.
Andere bevoegdheden
Dankzij het Lissabonverdrag hebben de Europese instituten andere of meer bevoegdheden gekregen. Het Europees Parlement heeft meer wettelijke en budgettaire bevoegdheden, en meer inspraak bij internationale overeenkomsten gekregen. Het parlement beslist nu over de overgrote meerderheid van de EU-wetgeving. Meer dan 40 nieuwe gebieden vallen onder de medebeslissingsprocedure van het Europees Parlement en de Raad van Ministers, waaronder landbouw, het energiebeleid, immigratie en de EU-fondsen. Het Parlement heeft het laatste woord over de EU-begroting. Met meer bevoegdheden komt meer verantwoordelijkheid. Het Parlement, als enige rechtstreeks verkozen instelling van de EU, zal nieuwe middelen krijgen om de EU verantwoordelijk te houden voor haar burgers.
Europese Raad
De Europese Raad, die een stimulerende politieke rol heeft, is nu een volwaardige instelling van de EU, al komen er geen bevoegdheden bij. Er is een nieuwe functie ingevoerd, die van voorzitter van de Europese Raad, waarvoor de Belg Herman Van Rompuy is gekozen. De voorzitter wordt steeds voor tweeënhalf jaar benoemd en moet vooral het werk van de Raad voorbereiden en in goede banen leiden, en zoveel mogelijk bijdragen tot consensus. Hij kan niet tegelijkertijd ook een nationale functie hebben.
Vernieuwing
De Europese Commissie zet zich in voor het Europees algemeen belang. Het Lissabonverdrag zorgt ervoor dat elk EU-land een eurocommissaris - voor Nederland is dit Neelie Kroes - kan blijven sturen. Met de eerdere verdragen zou dat op termijn niet meer mogelijk zijn. Nog een belangrijke vernieuwing: het Verdrag van Lissabon legt een rechtstreeks verband tussen de resultaten van de verkiezingen voor het Europees Parlement en de keuze van een kandidaat-voorzitter van de Commissie. Opmerkelijk is ook dat de rol van Commissievoorzitter wordt versterkt. De voorzitter kan voortaan namelijk afzonderlijke leden van de Commissie ontslaan.
Voor meer informatie over het Lissabonverdrag kunt u de afzonderlijke pagina's van de EU instituten raadplegen.